بررسی فقهی اعتبار تجربه از منظر ادله لفظی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

پژوهشگر پؤوهشگاه فقه نظام

چکیده
پژوهشگران نظامات اجتماعی اسلام ، باید بدانند که آیا در فضای پژوهشهای دینی ، کاوشهای تجربی ، بهره ای از اعتبار دارند؟ و در صورت اعتبار، در مسیر استنباط نظامات اجتماعی به چه کار آمده و در کدام یک از مراحل استنباط ( استنطاق ، استظهار ، حجیت ، و ... ) تاثیر گذار خواهند بود. این نوشتار با بررسی 24 دلیل لفظی در پی اثبات «اعتبار تجربه به نحو فی الجمله» بوده است و با «روش فقهی» و با بررسی های «دلالی» و «صدوری» ،حجیت فی الجملة تجربه را در موارد زیر ثابت نموده است: 1)تجربه های علم آور.2)تجربه های اطمینان آور 3) تجارب حکیمانه باشد 4) تجربه ظنی در تصمیم گیری ها و رفتارها. 5 تجربه ظنی برای شناخت ویژگیهای دیگران. 6)تجربه های ناشی از « ارتباط تعبدی » بین رفتارهاو ویژگیهای انسانی 7) تجربه هایی که مصداق عبرت آموزی باشند. گامهای پیش رو در این پژوهش عبارتند از : بررسی اعتبار تجربه از منظر ادله غیر لفظیه ، بررسی گستره حجیت تجربه در سه عرصة موضوع تجربه ، روش تجربه ، و شخص تجربه گر ، و بررسی تطبیقی تجارب معتبر و پژوهشهای تجربی رایج.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله العربیة

دراسة فقهیة فی کشف اعتبار التجربة من وجهة نظر الادله اللفظیة

نویسنده العربیة

حامد وحیدی
پژوهشگر پؤوهشگاه فقه نظام
چکیده العربیة

یجب على الباحثین فی النُّظم الاجتماعیة الإسلامیة أن یتساءلوا: هل تمتلک البحوث التجریبیة مکانة من الاعتبار فی مجال الدراسات الدینیة؟ وإذا کانت لها مکانة معتبرة، فما دورها فی عملیة استنباط النُّظم الاجتماعیة؟ وفی أیّ مرحلة من مراحل الاستنباط (مثل الاستنطاق، الاستظهار، الحجیة، وغیرها) تؤثر؟
هذا المقال، من خلال دراسة 24 دلیلًا لفظیًا، یسعى لإثبات "اعتبار التجربة بشکل إجمالی". وقد استخدم "المنهج الفقهی" مع تحقیقات "دلالیة" و"صدوریة" لإثبات الحجیة الإجمالیة للتجربة فی الحالات التالیة:

التجارب التی تنتج العلم.
التجارب التی تحقق الاطمئنان.
التجارب الحکیمة.
التجارب الظنیة فی اتخاذ القرارات والسلوکیات.
التجارب الظنیة لفهم خصائص الآخرین.
التجارب الناتجة عن "العلاقة التعبدیة" بین السلوکیات والصفات الإنسانیة.
التجارب التی تُعتبر أمثلة للعبرة والاتعاظ.
الخطوات التالیة فی هذا المقال هی اولا دراسة مکانة البحوث التجربیة و اعتبار البحوث التجربیة من خلال الادلة غیر اللفظیه و ثانیا دراسة نطاق حجیة التجربة فی ثلاثة مجالات: موضوع التجربة، منهج التجربة، وشخص المجرب. و نهایتا دراسة تطبیقیة للتجارب المعتبره و البحوث التجربیة الرائجة .

کلیدواژه‌ها العربیة

الحجیة
التجربة
البحوث و الاختبارات التجربیة
الانظمة الاجتماعیة الاسلامیه
کیفیة استنباط الانظمه الاجتماعیة الاسلامیة