بررسی فقهی سطح معیشت کارگزاران حکومت اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مرکز جامع علوم اسلامی ولی امر (عج)

چکیده
«زیست معیشتی مطلوب کارگزاران حکومت اسلامی» از جمله مباحث فقهی است که به طور خاص پس از آنکه فرصت تشکیل نظام اسلامی برای فقهای شیعه فراهم شد‌‌، مورد توجه و مداقه قرار گرفت و نتیجهٔ بررسی آن می‌تواند الگوی جامع معیشتی باشد در مقابل مدیران و رهبران جامعهٔ اسلامی که نظام معیشتی خود را طبق آن تنظیم کرده و نیز معیاری است برای ارزیابی و تأیید صلاحیت افراد برای ورود به مناصب عالیهٔ نظام اسلامی؛ چنان که در آخرین طرح اصلاح قانون انتخابات که در دستور کار مجلس قرار گرفت‌‌، در بخش شرایط داوطلبان ریاست جمهوری‌‌، به «ساده‌زیستی و پرهیز از اَشرافیت» اشاره شده که عنوانی کلی و مبهم است و تبیین دقیق‌تری می‌طلبد. در این مقاله با روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و تحلیل فقهی۔اجتهادی‌‌، گزینه‌های مختلفی در الگوی معیشتی کارگزاران مطرح می‌شود و ادله و مؤیدات عقلی و نقلی هر کدام از این احتمالات مورد بررسی قرار می‌گیرد و در نهایت‌‌، نتیجه گرفته می‌شود که - بر خلاف تصور رایج که با تکیه بر دوگانهٔ‌ غلطِ «کاخ‌نشینی۔کوخ نشینی» و با کم‌دقتی در بعض روایات مسئله‌‌، حاکمان‌ جامعهٔ اسلامی را ملزم به مطابقت با ضعیف‌ترین افراد جامعه می‌دانند - به رغم پذیرفتن «مطلوبیت قطعی ساده‌زیستی مسئولان» تنها خطِّ قرمزی که برای رهبران نظام اسلامی می‌توان تصویر کرد‌‌، رعایت «متوسط وضع اقتصادی عُرف جامعه» است و البته‌‌، لازم است از ایجاد فاصلهٔ جدّی میان زندگی خود با محرومین جلوگیری به عمل آید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله العربیة

دراسة فقهیة لمستوى معیشة المسؤولین فی الحکومة الإسلامیة

نویسنده العربیة

محمدرضا عبداللهی
مرکز جامع علوم اسلامی ولی امر (عج)
چکیده العربیة

یُعتبر تحدید «المستوى المعیشی المناسب للمسؤولین فی الحکومة الإسلامیة» من المسائل الفقهیة التی تم البحث فیها ومناقشتها لاسیما بعد أن توفرت لدى الفقهاء الشیعة فرصة لتأسیس نظام إسلامی‌‌، ونتیجة هذه الأبحاث یمکن أن تکون نموذجاً معیشیا شاملا لجمیع المسؤولین والقادة فی المجتمع الإسلامی وذلک لکی ینظموا مستواهم المعیشی وفقا له. کما أنه معیار لتقییم وتأیید أهلیة الأفراد لتولی مناصب علیا فی النظام الإسلامی. وقد تمت الإشارة إلى «العیش البسیط وتجنب الترف» فی المسودة الأخیرة لتعدیل قانون الانتخابات فی القسم الخاص بأوضاع المرشحین لرئاسة الجمهوریة والذی کان فی جدول أعمال البرلمان الإیرانی. لکن هذه الإشارة مجرد عنوان عام وغامض وتحتاج إلى المزید من الشرح. فی هذه المقالة‌‌، اعتمدنا منهج جمع المعلومات المکتبیة والتحلیل الاجتهادی الفقهی‌‌، وناقشنا الخیارات المختلفة عند تحدید النموذج المعیشی الأمثل للمسؤولین وقمنا بدراسة الأدلة العقلیة والنقلیة لکل من هذه الخیارات. وفی النهایة توصلنا إلى عدم صحة التصور الشائع الذی یفرض على الحاکم أن یجعل معیشته مثل أضعف الناس مستندا إلى ثنائیة «الترف أو الفقر» الخاطئة وفهم غیر دقیق لبعض الروایات. وفقا لهذه النتائج فإننا نوافق على أن زهد المسؤولین وبساطة حیاتهم أمر مرغوب فیه بلا شک‌‌، إلا أن الخط الأحمر الوحید الذی یجب على المسؤولین مراعاته هو عدم تجاوز «متوسط الوضع الاقتصادی للمجتمع»‌‌، وبالطبع یجب علیهم أن لایسمحوا بوجود فجوة خطیرة بین حیاتهم وحیاة المحرومین.

کلیدواژه‌ها العربیة

نموذج المعیشة‌‌
المسؤولون‌‌
النظام الاسلامی‌‌
نمط الحیاة‌‌
العرف المتوسط