بررسی پیشنهادات شهید صدربرای قانون اساسی ج.ا.ا در خصوص نقش ولی‌فقیه در تعیین رئیس قوۀ مجریه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد سطوح عالی حوزه.

2 مدرس درس خارج فقه حکومتی

چکیده
ولایت فقیه به ‏عنوان رکن اصلی نظام سیاسی اسلام در جمهوری اسلامی پذیرفته شده است، اما یکی از مسائل پیش‏رو این است که چگونه می‌توان اختیاراتِ این جایگاه فراقانون بشری را در قانون اساسی منضبط کرد. این مقاله صرفاً به بررسی اختیارات ولی‌فقیه در قوۀ مجریه و به‌‏طور خاص تعیین رئیس آن از منظر شهید صدر می‌پردازد. نظریۀ شهید صدر به دلیل جایگاه خاص صاحب نظریه و نیز انعکاس آن در قانون اساسی ج.ا.ا، محور بحث قرار می‌گیرد. شهید صدر معتقد است که انتخاب رئیس قوۀ مجریه از حقوق مردم است، نه فقیه و فقیه صرفاً حق تأیید صلاحیت کاندیداها و نیز رسیدگی به تحلفات احتمالی دولتمردان را داراست. بررسی امکان تحقق اختیارات شرعی ولی‌فقیه و اهداف و لوازم شکل‌گیری دولت اسلامی، در سازوکار پیشنهادی شهید صدر، قضاوت دربارۀ نظریۀ ایشان را برای ما ممکن می‌سازد. پس از بررسی، این نتیجه حاصل شد که در این سازوکار، اختیارات شرعی ولی‌فقیه رعایت نشده است و شکل تعیین این جایگاه توسط مردم نیز به‏‌گونه‌ای است که در خطا افتادن مردم را در این انتخاب به همراه دارد و روشی اطمینان‌بخش جهت تحقق مردم‌سالاری دینی و نیز تعیین رئیس شایسته برای قوۀ مجریۀ اسلامی نخواهد بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله العربیة

دراسة مقترحات الشهید الصدر لدستور الجمهوریة الإسلامیة الإیرانیة بشأن دور الولی الفقیه فی تنصیب رئیس السلطة التنفیذیة

نویسندگان العربیة

صادق سمسار 1
محسن حیدری 2
1 استاد سطوح عالی حوزه.
2 مدرس درس خارج فقه حکومتی
چکیده العربیة

تعد ولایة الفقیه بوصفها الرکن الأساس للنظام السیاسی الإسلامی فی الجمهوریة الإسلامیة. لکن إحدی القضایا المقبلة هی أنه کیف یمکن تنظیم صلاحیات هذا المنصب فوق الدستوری فی الدستور. المقالة تبحث ما یتعلق بصلاحیات الولی الفقیه بشأن السلطة التنفیذیة و خصوصا تنصیب رئیسها من وجهة نظر الشهید الصدر. تعتبر نظریة الشهید صدر محور النقاش بسبب المکانة الخاصة لصاحبها و تأثیرها فی دستور الجمهوریة الإسلامیة الإیرانیة. قد یمکن أن یساهم الرد علی هذه القضیة فی تحلیل جذور التحدیات الموجودة فی نشأة و إدارة الحکومات التالیة للثورة الإسلامیة. علی الرغم من أن الآراء السیاسیة للشهید الصدر قد حظیت باهتمام العلماء إلا أنه لم یتم العثور علی أی بحث حول نقد و تحلیل آراء الشهید الصدر فیما یخص بدور الفقیه فی إدارة السلطة التنفیذیة. یعتقد الشهید الصدر أن تنصیب رئیس السلطة التنفیذیة یعد من حقوق الناس لا الفقیه فی حین أن للفقیه مجرد تأیید أهلیة المرشحین و متابعة المخالفات الاحتمالیة لرجال الحکومة. و قد یساعدنا فی الحکم علی نظریة الشهید الصدر، إلقاء الضوء علی المقترحات الموجودة فی أطروحته من إمکانیة تحقیق صلاحیات الولی الفقیه الشرعیة و أهداف و مستلزمات تکوّن الحکومة الإسلامیة. قد أظهرت نتائج الدراسة أنه لم یتم الالتزام بالصلاحیات الشرعیة للولی الفقیه فی هذه الأطروحة کما أن أسلوب تعیین هذا المنصب من جانب الناس قد یسفر عن تعرضهم للمخاطر بینما أنه یفقد التأکد من تحقیق السیادة الشعبیة الدینیة و کذلک من تنصیب الرئیس المؤهل للسلطة التنفیذیة الإسلامیة.

کلیدواژه‌ها العربیة

صلاحیات الولی الفقیه
السلطة التنفیذیة
النظریة السیاسة عند الشهید الصدر
تأیید الأهلیات
الانتخابات